“Gezondheid”. Dit hoor je vaak als je hebt geniest. En daar zit hem misschien gelijk al de crux. Maar misschien wilde ik dat woord gewoon gebruiken. Crux. Volgens mij het modewoord van 2011. Maar ik dwaal af. Interessanter is het volgende fenomeen: waarom zit je na het niesen ook echt te wachten tot iemand “gezondheid” zegt? Misschien zit je niet zozeer te wachten, maar je bent wel verbaasd als het niet gebeurt. En waarom ben je eigenlijk, lichtelijk, beledigd wanneer dit dan dus niet gebeurt? Het is een extreem sociaal-wenselijk fenomeen. Let maar eens op, de volgende keer dat je in de nabijheid van andere, sociale, mensen moet niesen en niemand “gezondheid” zegt. Raar.

Wat houdt “gezondheid” dan precies in? Voel je je gewaardeerd, omdat iemand je eerder een goede gezondheid dan de vlektyfus wenst, nu je blijkbaar de eerste tekenen van een afweerreactie vertoont? Is het om de stilte te doorbreken na je slijmerige nasale ejaculatie? Is het een compliment? Zo van “Goed zeg, gezondheid!”. Of misschien is het “Ach, gaat het?” Ik denk dat de Libelle zou schrijven “Het heeft iets te maken met opgemerkt worden, er niet alleen voor staan en je gesteund voelen.”

Ik vind het obligate bedankje ook altijd zo raar. “Bedankt.” Zo van “Jee man, bedankt zeg. Ik hoorde wat je zei, en ik leef nog. Het gaat wel weer. Ik denk niet dat het terminaal is, maar als ik nog een keer moet niesen doe ik het wel recht in je gezicht. Bedankt dat je me hebt opgemerkt.”

Het kan trouwens ook heel anders lopen. Er zijn eigenlijk in de basis twee reacties op niesen mogelijk: “gezondheid” en “hand voor je mond!!”. Met die laatste verkijk je eigenlijk het hele perspectief op “gezondheid”. Als je deze naar je hoofd geslingerd krijg hoef je op geen enkel mededogen meer te rekenen. Je hoort niet vaak “Gezondheid. Hand voor je mond!” of “Hand voor je mond! Maar, gezondheid he.” Dus eigenlijk wenst iemand je daarmee wel degelijk de vlektyfus.
En niemand is er bij geholpen, bij die hand voor je mond. Ten eerste zit je hele hand onder het snot. Harde stukjes, zachte stukjes, van die lange draden, soms ook een donkerkleurig stukje die hebt gemist bij het neuspeuteren, met zo’n haar eraan. Vervolgens moet je het ergens aan afvegen, maar er is zelden wat in de buurt. Dan smeer je het maar aan je broek, aan de stoel, onder de tafel, of je geeft iemand een schouderklopje.

Helemaal erg is het als het in de openbare ruimte gebeurt. Op straat, of in de bus, of in een winkel. Je probeert het, let maar eens op, nog angstvallig tegen te gaan, maar doordat je zo spastisch je niesen op zit te houden komt het er uiteindelijk altijd heel lullig uit, zo ingehouden. Dan komt het er niet uitgeschoten, zoals normaal, maar spuit het zo uit je neus op je bovenlip, als mayonaise uit een knijpfles. En dan sta je dus helemaal voor lul. Want als je hebt geniest, dan kijkt iedereen naar je, omdat je ineens ontzettende herrie maakt en vervolgens je hele gezicht onder het snot zit. En het enige wat je kan doen is heel lullig verexcuseerd kijken, wat geen flikker helpt.

Maargoed, in de openbare ruimte kan je ook niet zomaar gewoon in het wilde weg niesen zonder je hand ervoor te houden. Als je in de stad loopt op een drukke zaterdag, nies je zo iemand in z’n gezicht als je niet uitkijkt. Of je blaft een etalageruit onder (beste oplossing is dan weglopen). Of je niest tegen de wind in, ook lachen. Of je probeert naar beneden te niesen, je hand is net te laat, en je hebt ineens een nieuw patroon op je jasje. En niemand die dan even “gezondheid” zegt. Eigenlijk is het dan best troostend.

Eigenlijk is niesen het leukst als je alleen bent. Je hoeft met niemand rekening te houden en je kan zo hard schreeuwen als je wil. Je kan daarna ook nog hard lachen als je je ‘nies’ hebt teruggevonden. Op de bank, op je beeldscherm, op je spiegel, op je telefoon, op de deur..

.. en in je cornflakes.

Gezondheid.